Biz imzaları yox, əsərləri dərc edirik...

Mənim Quranım külək, ayələri nəfəsdir... – Leyla Fərcaminin şeirləri
644
27 Yanvar 2020, 09:38
  Artkaspi.az saytı Leyla Fərcaminin şeirlərini təqdim edir:
 
  Leyla Fərcami 1972-ci il, may ayının 7-də Tehranda dünyaya gəlmişdir. Hələ on dörd yaşında olarkən – İran-İraq müharibəsi zamanında ailəsi ilə birlikdə Cənubi Kaliforniyaya mühacirət etmiş, hal-hazırda Los-Ancelesdə yaşamaqdadır. Fars və ingilis dillərində şeir yazmaqla yanaşı həm də bədii tərcümə  ilə məşğul olur. Eyni zamanda peşəkar psixoterapistdir. Müharibə mövzusuna tez-tez müraciət edən Leyla Fərcaminin şeirləri feminist ruhu ilə seçilir. İlk kitabı olan "Yeddi dəniz – bir şeh” 2000-ci ildə İranda işıq üzü görmüşdür. Digər kitabları: "Pis qızların etirafnaməsi” (2006), "Palçıq” (2010), "Aydan keçən çay” (2011, elektron kitab), "Yanmış səyyarədən keçid” (2013), "Boğulmazdan öncə” (2014)
 

  Dil
 
Müharibə olanda
bir də heç vaxt göstərmədi saat
səhərin səkkizini.
Bəziləri bir də oyanmadılar yuxudan.
 
Bəziləri
polad zindanlarla,
daş kisələriylə
göllərin dibinə çəkildilər.
 
Bəziləri
yamaclarda qoyun oldular
və qoşularaq şəhərdən olan cavan çobanlara,
onların ratsiyalarıyla birlikdə
keçib-getdilər
tikanlı məftillərin arasından.
 
Bəziləri
keçərkən qışın
dağ keçidlərindən
şəxsiyyəti məlum olmayan
müsafirlərə çevrildilər
qar uçqunlarının altında,
dəfn olundular dərələrin dərinliyində.
 
Bəziləri
o qədər balacaydılar ki,
əmziklərini əmməkdən
və gəlinciklərini qucmaqdan başqa
çarələri yox idi.
 
Bəziləri
nitqini itirdi.
Hərçənd ki,
fəryadları
dağıntıların və raketlərin arasından
bir neçə naməlum əsgərin qulağına
çata bilərdi hərdən.
 
Bəziləri
qaçdılar dəlixanalardan
və aşiq oldular.
Susuz çöllərdən
ölmüş şəqayiqlər yığdılar.
Və sonuncu dəfə keçdilər əl-ələ
minalanmış körpülərin üstündən.
 
Biz də getdik
və ət daşıyan yük maşınlarında
salamladıq gələcəyi
dəmir, mıx, qənarə və leşlərlə birlikdə.
Tüstüsüz göylər,
cəsədsiz yerlər tapmağı
qərara almışdıq.
 
Deyilənə görə,
biz tapılanda
saxta pasportlar,
və kiçik sərraf bağlamalarıyla birlikdə
bir-birinə qıfıllanıbmış
şaqqaların bənövşəyi qanı içində donmuş
barmaqlarımız.
Və göyərmiş dodaqlarımızda
daha heç kəsin anlamadığı
bir dildən
nişanə varmış.
 
 
  Əzəli bir yalan
 
Mənim Quranım
külək,
ayələri
nəfəsdir.
 
Həccim
qapısız bir evədək
səfər etmək idi.
Təvafımsa
quru dənizlərin ətrafına
yeddi min dəfə dönmək.
 
Cənnətdən qovulduğum gün
atam
"Mənə səcdə et”
demişdi.
Şeytan deyildim,
amma
Yerə qədər
bütün yolu güldüm dəlitək
və Həvva oldum.
 
Təkcə sənin üçün –
o Adəm* üçün ki,
günahkar bir məşuqəyə layiqdir
sonsuzadək.
 
 
  Əlacsız dərd
 
Tehran:
Təsadüfi səs-küy.
Təcavüz qışqırtısı.
Qırğın qəhqəhəsi.
Və kor bir kişinin
yıxılmaq
fəryadı
ən hündür rabitə qülləsindən.
 
Ah,
ən kobud səsləri eşitmək üçün
necə də darıxmışam.
 
 
  Adsız
 
Bir kölgə idim.
Cisim tapdım.
Ruha döndüm.
Köynəksiz qaldım.
 
Çılpaq deyiləm amma:
Sən mənə örtülmüsən.
 
  İki min əllinci il
 
Övladım!
İki min əllinci ildir.
Sən hələ gəlməmisən dünyaya.
 
Anan
iztirab çəkən bir şair idi
ki, şəhərdən kənardakı
dəlixanaların birində
yataq xəstəsi oldu sonsuzadək.
Və onunla heç vaxt evlənməmiş atan
ona solğun bir gül dəstəsi gətirirdi hər dəfə
zərvərəqlərinin üstündəki
böyük hərrac etiketiylə birgə.
 
Övladım!
Sən hələ bilmirsən,
müharibə yaxşı bir şey deyil.
Məsələn, biz uşaq olan vaxt
bombalar düşərkən şəhərin sərhəd xətlərinə
partlamazdan öncə
bir səs
"Əşhədu ənla ilahə illəllah”
deyirdi qulaqlarımıza.
 
O vaxt
mən hələ
sevirdim bir həddə qədər
sənin Rəhman və Rəhim olan Tanrını.
 
Övladım!
İki min əllinci ildir.
Sən ön cəbhə xəttində deyilsən.
Sən konkursa düşməmisən.
Sən sığınacaq tapmaq üçün
sərhədləri keçib qaçmamısan.
Sən metamfetaminə adət etməmisən.
Sən bir mühacir deyilsən
ki, öyrənməmiş unudasan
ikinci dilini.
Sən "Xəbərlər”in aparıcısı deyilsən
bir peyk antenində.
Sən səhm və valyuta göstəricilərini bilmirsən.
Sən hələ gəlməmisən dünyaya.
Və heç vaxt dünyaya gəlməyəcəksən.
 
Buna da şükür
ki, heç birimiz bilmirik
fəlsəfə nədir,
əxlaq nədir,
imperializm nədir,
kommunizm nədir
və niyə uşaqsalma
ağrılıdır bu qədər.
 
Buna da şükür!
 
İki min əllinci ildir.
Nikah idarəsini bağlayıblar.
Və sənin
adın olmayıb əsla.
Nə qədər ki,
təhvil verməyiblər sənə külümü,
yadında qalsın
anandan
daha xoşbəxt olduğun!
 
  Sirləri demək olmaz...
 
Nə torpaqda bir kölgə,
nə göydə bir iz.
Sirləri demək olmaz:
 
Suyun içində
tənha uçan
o təkqanadlı quşun yuxusu imişəm.
 
Palçıq bir quşun adı idi...
 
Bir-birinə birləşən
suyun və torpağın adı ilə;
odun
və yelin.
 
Palçıq bir quşun adı idi
ki, saxsıya çevrildi odda.
Və yel
göylərə apardı onu,
ev verdi ona
günəşlə ayın
arasında.
 
Palçıq bir quşun adı idi
ki, yerə qayıtdı
yağışla.
Və su oldu təkrar,
torpaq oldu təkrar.
 
Palçıq bir quşun adı idi
ki, nə göydə,
nə də yerdəydi
yeri...
Palçıq
mən idim.
 
  Avara
 
Bu gün
külrəngi bir gündür...
Yanıqlarımı toplayıb
küləyə verirəm
hər tərəfdə
bir vətən
cücərtmək üçün.
 
Qorxular və igidliklər barədə
 
Qorxularımın hamısından
anamın ölümünün
qoxusu gəlir.
İgidliyimdənsə
buluddan bir köynəyin qoxusu.
O köynək ki,
gözüyumulu yol gedib
bir güllə yağışında.
 
 

  Qayaüstü yazılardan bir neçə şeir
 
  Rabitəsiz şeirlər
 
1
 
Qorxunc olmaq istəyən kişi
gündüzlər arvad-uşağını öz kölgəsiylə,
gecələrsə özünü qaranlıqla
qorxudardı.
 
2
 
Mən bir qapıyam ki,
göy üzünə açıla bilərdim.
Yerə bərkidilməsəydi
dabanım.
 
3
 
Anamın qadınlığı
ətəyinin tarixində qeyd olunub:
mini, maksi, klyoş, plisse və yarıq.
Dünyaya gəldiyim gün
gizlənmişdi ətəyi
qara bir çadranın altında:
Ruhumu çulğayan bir hicabın.
 
4
 
Nənəm keçəl deyildi.
Amma yaylığının üstündə
bir baş örtüyü də vardı.
Onun da üstündə
bir çadra
və bir niqab.
 
Saçları hər an
nəhəng ilanlara dönə bilərdi
boğazının ətrafında,
babam
cəhənnəmə döndərsəydi evlərini.
 
5
 
Babamın atasının bir qəfəsi vardı
quşları üçün.
Bütün başqa qəfəslər kimi bir qəfəs:
Çevrəsində millər
və içində kiçik bir darı qabı.
 
Babamın da bir qəfəsi vardı
quşları üçün.
 
Atamın da bir qəfəsi vardı
quşları üçün.
Quşları:
Mən və şeirlərim idik.
 
 
  Fars dilindən tərcümə edən: Məhəmməd Nuri